EXPERT VIEW

Over twisties – Sportpsycholoog Caroline Jannes

Op de voorbije Olympische Spelen in Tokio moest Simone Biles zich terugtrekken uit de teamfinale toen ze te kampen kreeg met twisties. Maar, wat zijn die twisties nu exact en hoe geraak je er weer van af?

Wat exact zijn twisties of het Lost Move Syndrome (LMS)?

Twisties is het gevoel dat je proprioceptie verliest. Dat betekent dat je hersenen niet meer kunnen inschatten waar je lichaam zich bevindt in de ruimte terwijl je draait en rolt in de lucht. De hersenen en het lichaam weten plots niet meer hoe ze moeten samenwerken tijdens de beweging, waardoor het lichaam niet meer te controleren is. De gymnast heeft geen idee waar en hoe hij zal landen, wat heel wat gevaar met zich meebrengt. 

Gymnasten zijn beter in proprioceptie dan andere sporters. Zij zijn gemaakt om hun sport goed te beoefenen. Normaal gaat de beweging zodanig snel dat je ogen dat niet kunnen volgen, je moet deze ‘desoriëntatie’ dus al doende leren aanvoelen. Echter, als sporters hun proprioceptie verliezen, dan kunnen ze in de problemen komen.

Hoe ontstaan de twisties?

Op dit moment is nog niet precies geweten wat er gebeurt in de hersenen zodat twisties optreden. Enerzijds kunnen ze worden uitgelokt door de bepaalde vaardigheid zelf, anderzijds kunnen ze eerder veroorzaakt zijn door specifieke omgevingsfactoren. Ze kunnen plots ontstaan omdat de atleet onder grote stress staat, of omdat hij plots een ‘visualisatie’ doet van een verkeerde beweging met vervelende gevolgen. Deze kleine film in je hoofd kan ervoor zorgen dat je blokkeert in je beweging of ze zelfs niet meer kan of durft te doen. 

Wanneer atleten onder druk staan of een gebrek aan vertrouwen hebben, proberen ze soms bewegingen die voorheen automatisch gebeurden, bewust onder controle te krijgen. Hiermee wordt het vertrouwen tussen hersenen en lichaam verbroken en verliest de atleet controle. Op dit moment lijkt het alleszins vooral een fenomeen dat gymnasten ervaren als er veel druk mee gemoeid is, zoals op belangrijke momenten en competities, of als er extreme druk is van de trainer en omgeving.

Hoe reageer je best als gymnast en als coach?

In eerste instantie is het belangrijk dat de gymnast het onmiddellijk meldt aan de coach als hij of zij de elementen niet meer ‘voelt’ in de ruimte. Een open communicatiecultuur is hier cruciaal, zodat coaches dit gevoel van gevaar goed kunnen oppikken. Het is ook heel belangrijk dat coaches het fenomeen begrijpen en er gepast op reageren. Twisties heeft niets te maken met een gebrek aan motivatie of durf. Men lacht dit best niet weg. Er is een kortsluiting in het hoofd van de gymnast en daar moet men met veel geduld en empathie op reageren. Het is zeer belangrijk om de gymnast niet te pushen om de elementen opnieuw te turnen, want het is mogelijk dat je hem of haar in gevaar brengt.

Hoe geraak je er weer van af?

Vaak moeten atleten volledig herbeginnen met het aanleren van de vaardigheden die het veroorzaken. Gymnaste Giulia Steingruber, die in 2014 de twisties had op sprong, moest deze volledig opnieuw aanleren alsof ze een absolute beginner was. Door met veel geduld en begrip te trainen, kon ze terug naar haar vroegere niveau keren. Men leert dus de elementen opnieuw van stap 1 en gebruikt veel hulpmiddelen om het zelfvertrouwen te vergroten. Zo kan men mentale beelden gebruiken door zich telkens opnieuw te visualiseren dat de beweging lukt. 

Naast die mentale training kan men de elementen oefenen in schuimkuilen en met extra matten. Eens de twisties voorbij, kan het ook belangrijk zijn om stressvolle aspecten van de competitie na te bootsen tijdens trainingen en mentale beelden te gebruiken van de uitvoering van de beweging onder druk, om te voorkomen dat het opnieuw zou gebeuren.